دستاوردهاى عملیات غرور آفرین بیت المقدس و حماسه فتح خرمشهر ‏

 

خبرگزاری فارس: سوم خرداد ماه 1361به یارى خداوند منان وبا ایثار و از خودگذشتگى رزمندگان دلیر ارتش، سپاه و بسیج مردمى و مساعدت تمامى نهادها واقشار مردم، از دشمن متجاوز باز پس گرفته شد.

                                                                               

 

به گزارش خبرگزاری فارس، سوم خرداد ماه 1361 همواره در تاریخ کشور ایران اسلامى یادآور ایثارگرى‏ها، رشادت‏ها و حماسه‏هاى پرشور فراموش نشدنى است. خرمشهر شهر خون و قیام، از جمله شهرهاى کشورمان است که سمبل مقاومت و ایثار در دفاع مقدس به شمار مى‏رود.

این شهر نمونه بیش از یک ماه مقاومت مظلومانه بزرگ مردانى است که مفاهیم ایثار و جهاد و شهادت را به بالاترین درجه رسانده و با اتکال به خداوند بزرگ زیر باران آتش تهاجم تانک‏هاى چندین لشکر عراق مردانه ایستادند و یکى از پس دیگرى به سوى معبود خود شتافتند و به مقتداى خود "حسین"(ع) پیوستند.

عملیات بیت المقدس و فتح خرمشهر به لحاظ نتایج چشمگیر سیاسى و نظامى‏اش و تاثیرات آن بر روند تحولات جنگ واوضاع بین‏المللى و منطقه‏اى، در تاریخ جنگ تحمیلى از اهمیت و ارزش بسیار بالایى برخوردار است. با پیروزى رزمندگان اسلام در این عملیات، بینش و قضاوت محافل بین‏المللى نسبت به توانمندیهاى جمهورى اسلامى ایران در دفاع از تمامیت ارضى خود تغییر مثبت نمود.


از ویژگیهاى عملیات بیت المقدس در مقایسه با سایر عملیاتها، کثرت تعداد تلفات و مقدار خسارات وارده بر ارتش عراق است. در این عملیات حدود نوزده هزار نفر از نیروهاى عراقى به اسارت درآمدند و بیش از شانزده هزار نفر کشته و مجروح گردیدند و حداقل دو لشکر پیاده و زرهى عراق منهدم شدند و این بخش از سرزمین ایران اسلامى به یارى خداوند منان وبا ایثار و از خودگذشتگى رزمندگان دلیر ارتش، سپاه و بسیج مردمى و مساعدت تمامى نهادها واقشار مردم، از دشمن متجاوز باز پس گرفته شد.

خرمشهر مظهر مظلومیت و مقاومت تاریخ در آرزوى رزمندگان اسلام، کعبه دلها شد و بر در و دیوار نوشتند که: " خونین شهر مى‏آییم " و میثاق خون بستند که بروند و رفتند.

در این نوشتار مرورى گذرا بر دستاوردهاى عملیات بیت المقدس و فتح خرمشهر و همچنین دلایل ادامه جنگ خواهیم داشت.

یکى از بزرگترین حوادث تاریخ معاصر کشور و یکى از عظیم‏ترین رخدادهاى تاریخ انقلاب اسلامى، دفاع مقدس هشت ساله ملت ایران است که این حادثه نماد و متبلور صف‏آرایى سازمان یافته و تهاجمى و قدرتهاى بزرگ استکبارى دوران جنگ سرد و قدرتهاى منطقه‏اى آن دوران علیه انقلاب اسلامى است. جنگ تحمیلى استثنایى‏ترین جنگ در عصر جهان دوقطبى بود، زیرا در آن دوران همه جنگهاى‏منطقه‏اى به صورت نیابتى انجام مى‏گرفتند. به این معنى که جنگهاى منطقهِ‏اى، مقیاس کوچکى از رویارویى دو ابرقدرت بود که به صورت کنترل شده در یک منطقه صورت مى‏گرفت و در چارچوب برخورد و تضاد منافع و استراتژى‏هاى دو ابرقدرت انجام مى‏شد.

در واقع جنگهاى منطقه‏اى دوران پس از جنگ جهانى دوم تا فروپاشى اتحاد شوروى، تماماً جلوه‏اى از رویارویى دو قدرت بزرگ آمریکا و شوروى بود که توسط کشورهاى اقمارى آنان انجام مى‏شد، مثل جنگهاى دو کره، جنگ ویتنام، جنگهاى هند و پاکستان و... اما جنگ تحمیلى جنگى بود که در آن دو ابرقدرت در یک جبهه واحد و در یک طرف مخاصمه و به صورت همگرا عمل مى‏کردند. بنابراین دفاع مقدس، یکى از سخت‏ترین آزمون‏هاى ملت ایران است که میانگین مقاومت ملت ایران را در یک جنگ بزرگ که ظاهر آن منطقه‏اى ولى واقعیت آن بین‏المللى است، نشان مى‏دهد.

یکى از فرازهاى زیبا و دلنشین و نقاط عطف مهم و بلکه مهمترین نقطه عطف استراتژى جمهورى اسلامى در دفاع‏مقدس فتح خرمشهر یا عملیات بیت‏المقدس است.

عملیات بیت‏المقدس در واقع آخرین حلقه از استراتژى آزادسازى سرزمین‏هاى اشغالى کشور بود که به تأمین تمامیت ارضى کشور انجامید و علاوه بر آن مهمترین منطقه استراتژیک جنگ را از اشغال دشمن آزاد ساخت و جمهورى اسلامى ایران را در موضعى کاملاً برتر قرار داد. طرح ریزى و آمادگى براى اجراى نبرد بیت المقدس بلافاصله بعد از عملیات فتح المبین آغاز و با سرعت وبدون وقفه ادامه یافت و یک ماه پس از آن به مرحله اجرا درآمد و این فاصله زمانى کوتاه بین دو نبرد بزرگ با توجه به فواصل بین پایان یک عملیات و آغاز عملیات دیگر که معمولا به منظور آمادگى مجدد نیروها و فراهم آوردن تدارکات لازم امرى اجتناب ناپذیر بود ضمن نشان دادن توانمندى جمهورى اسلامى ایران در سرعت آمادگى براى گشایش جبهه جدید در زمانى کوتاه‏تر از آنچه که برآورد مى‏شد، به عنوان یکى از عوامل غافلگیر کردن متجاوز به کار برده شد.

ویژگیهاى عملیات بیت المقدس‏

عملیات بیت المقدس از منحصر به فردترین عملیاتهاى رزمى بود که در تاریخ دفاع مقدس این سرزمین ثبت گردید. در مجموع عملیات بیت المقدس داراى ویژگیهایى است که آن را از عملیات‏هاى پیش و پس از آن متمایز مى‏کند که به اختصار این ویژگیها عبارتند از:

1- کوتاه بودن زمان براى آمادگى: طرح ریزى این عملیات بزرگ بلافاصله پس از عملیات غرورآفرین فتح المبین آغاز و در کمتر از یک ماه به اجرا درآمد.

2- وسعت منطقه نبرد: وسعت منطقه عملیات بیت المقدس شش هزار کیلومترمربع یعنى معادل‏10برابر وسعت عملیات فتح المبین بود.

3- مداومت زیاد عملیات: عملیات بیت المقدس یکى از طولانى‏ترین عملیاتها در دوران دفاع مقدس بود که 26 روز مداومت داشت.

4- اجراى عملیات عبور از رودخانه که از پیچیده‏ترین و مشکل‏ترین نوع عملیات رزمى چه از نظر طرح ریزى و چه از نظر اجرا و چه از نظر تدارک وسایل ویژه است. بویژه آن که عملیات عبور در مقیاسى‏وسیع (حدود 5 لشکر) و با وجود محدودیت‏هاى بسیار از نظر تجهیزات انجام گرفت.

5- حجم تلفات و خسارات وارده و نیز اسراى گرفته شده از دشمن بى‏سابقه بود.

عملیات بیت المقدس از نظر توان ارتش عراق، وسعت منطقه درگیرى و نیز موانع بسیار، چنان بزرگ و شگفت انگیز بود که حضرت امام خمینى(ره) هشتم خرداد 1361 فرمودند: "فتح خرمشهر یک مسأله عادى نبود، این‏که 15 الى 20 هزار نفر به صف براى اسارت بیایند و تسلیم شوند مسأله عادى نیست، بلکه مافوق طبیعت است."

دستاوردها و بازتابهاى فتح خرمشهر

فتح خرمشهر دستاوردهاى ارزشمندى براى انقلاب اسلامى به‏همراه داشت و توانست موقعیت بین‏المللى جمهورى اسلامى را به‏شدت تقویت نماید، بطورى که حضرت آیت الله خامنه‏اى که در آن زمان ریاست جمهورى را برعهده داشت در این باره مى‏فرمایند: "وقتى ملت ایران با قدرت، خرمشهر را از دشمن پس گرفت و هزاران نیروى رزمنده دشمن را اسیر کرد، در واقع سرنوشت نهایى جنگ نوشته شد. همان روزها سران چند کشور براى وساطت به ایران آمده بودند. یکى از برجستگان سیاسى معروف انقلابى دنیا - که رهبر یکى از کشورهاى آفریقایى بود - به من گفت امروز مسأله ایران و جمهورى اسلامى‏در دنیا به کلى با قبل از فتح خرمشهر متفاوت است؛ امروز همه به چشم فاتح و پیروز به شما نگاه مى‏کنند و حقیقت هم همین بود."

فتح خرمشهر همچنین به شدت خشم صدام را در آورده بود و او که خود را "سردار قادسیه" و نجات بخش ملت عرب! معرفى مى‏کرد، این بار سرافکنده و ذلیل شده بود.

سرگرد "کامل جابر" از افسران ستاد سوم ارتش عراق در خاطراتش درباره وضعیت روحى صدام بعد از شکست در خرمشهر چنین توصیف مى‏کند:"پس از باز پس‏گیرى خرمشهر توسط ایرانى‏ها، صدام فرماندهان سپاه سوم را در روز 27 مه 1982 براى اعطاى نشان شجاعت به کاخ ریاست جمهورى در بغداد فراخواند. صدام پس از اعطاى نشان به فرماندهانى که با دست خالى از جبهه خرمشهر بازگشته بودند، طى مراسمى در حضور خبرنگاران پس از پایان مراسم و بیرون کردن خبرنگاران خطاب به این فرماندهان گفت:"من از مقاومت شما در "محمره" (خرمشهر) راضى نیستم. اعطاى این مدالها به شما، صرفاً اقدامى براى تسکین افکار عمومى است. آرزو مى‏کردم در بندر محمره کشته مى‏شدید، ولى عقب نشینى نمى‏کردید، آیا شما واقعاً لیاقت دریافت نشان شجاعت را دارید؛ نه، اصلاً ندارید.

وجدان من آرام نمى‏گیرد، مگر وقتى که سرهاى له شده شما را زیر شنى تانکها ببینم."

در این هنگام سرتیپ ستاد "ساجت الدلیمى" لب باز کرد و گفت: "قربان، ببخشید... " اما صدام در حالى که از فرط خشم دندان روى دندان مى‏فشرد، نگاه تندى به او کرد و گفت: "ساکت باش بى‏شعور، ساکت باش ترسو، همه شماها ترسو هستید، همه شماها مستحق اعدام هستید، چرا علیه ایرانى‏ها از سلاح شیمیایى استفاده نکردید."

یکى از افسران در پاسخ به او گفت:"قربان، در این صورت گازهاى شیمیایى به خاطر نزدیکى خطوط ما و ایرانى‏ها روى سربازان ما هم تأثیر مى‏گذاشت." صدام بلافاصله جواب داد:"سربازان تو بمیرند، مهم نیست. مهم این بود که محمره در دست ما باقى بماند.اى حقیر... "

وقتى سرتیپ ستا"دنبیل الربیعى" خواست شروع به صحبت کند، صدام کفش خود را از پاى درآورد و به طرف صورت آن سرتیپ پرتاب کرد و با لحنى که نفرت و تحقیر از آن مى‏بارید، گفت:"من در مقابل خودم، حتى یک مرد در اینجا نمى‏بینم."

هنگام خروج از سالن کاخ، بعضى از فرماندهان گریه مى‏کردند. آخر در آن جلسه، صدام براى سومین بار به صورتشان تف انداخته بود."

صدام هیچ وقت حاضر به پذیرش شکست در خرمشهر نشد و احمقانه اعلام مى‏نمود که با اختیار کامل منطقه را تخلیه نموده است! دروغ مضحکى که هر ناظر بیطرفى را به خنده وا مى‏داشت.

على اکبر ولایتى که آن زمان وزیر امور خارجه بود در این باره مى‏نویسد: "عراق به صراحت شکست خود را اعتراف نکرد و حتى مدعى بود که گوشمالى لازم را به انقلاب اسلامى ایران داده است و درنتیجه، چون ضرورتى احساس نمى‏کرد که نیروهایش بیشتر در خرمشهر بمانند، آن‏ها را با درگیرى به عقب کشیده است."

در این بین واکنش رسانه‏هاى غربى نیز قابل توجه بود؛ آن‏ها که در طول 8 سال دفاع مقدس از هرگونه حمایتى از رژیم بعثى دریغ نمى‏کردند در طول عملیات بیت المقدس با نوعى بایکوت خبرى فتوحات سپاه اسلام، تلاش مى‏کردند که به نوعى شکست افتضاح‏آمیز صدام را توجیه نمایند و حتى بعد از آزادسازى خرمشهر نیز تا 48 ساعت از اعلام آن دریغ مى‏ورزیدند تا این‏که سرانجام مجبور شدند به این شکست اعتراف نمایند.

بى.بى.سى در تحلیلى ابراز داشت: "همانطور که بدون شک اطلاع دارید دیروز بندر خرمشهر پس از 20 ماه دوباره به دست نیروهاى ایرانى افتاد. بدین ترتیب ایران هم رسما و هم اسما کاملا در جنگ پیروز شده است."

آسوشیتدپرس اعلام کرد: "خرمشهر از جایگاههاى بزرگ جنگ محسوب مى‏شود و بیرون راندن عراقى‏ها به آن معناست که عراقى‏ها عملاً تمام مناطق استراتژیکى را که در آغاز جنگ تصرف کرده بودند از دست داده‏اند."

نیوزویک نوشت: "عراق مى‏خواست با هجوم به سرزمینهاى ایران شاهد سقوط جمهورى اسلامى باشد ولى این آرزو با برترى نیروهاى ایرانى اتفاق نیفتاد."

خبرگزارى فرانسه گزارش داد: "این موفقیتها، حاکى از آن است که جمهورى اسلامى ایران موفق شده ارتش باقى‏مانده از رژیم گذشته را در نیروى منسجمى ادغام نماید و این چه از لحاظ شیوه‏هاى جنگى‏مورد استفاده و چه از نظر عناصر خادم یک رژیم انقلابى بى‏سابقه است."

دستاوردهاى استراتژیک عملیات بیت المقدس‏

عملیات پیروزمندانه بیت المقدس که منجر به آزادسازى خرمشهر پس از 575 روز گردید، ضربه اساسى و تعیین کننده‏اى بر پیکر دشمن وارد ساخت و تمامى معادلات، باورها و ذهنیتهایى را که در مورد توانایى و قابلیتهاى نظامى جمهورى اسلامى ایران وجود داشت، تغییر داد. بسیارى از کارشناسان نظامى و تحلیلگران رسانه‏هاى خارجى، در برابر "سرعت عمل" و "ویژگیهاى عملیاتى" نیروهاى ایرانى به هنگام فتح خرمشهر، غافلگیر، مبهوت و شگفت زده شدند.

رادیو دولتى انگلستان که در شامگاه نهم اردیبهشت 1361اعلام مى‏کرد: "چنانچه ایرانیان در صدد بازپس گرفتن خرمشهر برآیند، سخت‏ترین "گردو" را براى شکستن برگزیده‏اند"، سرانجام ناچار شد سکوت خود را بشکند و طى گفتارى در روز پنجم خردادماه سال شصت و یک، یعنى دو روز پس از فتح خرمشهر توسط رزمندگان ایران اسلامى، حیرت زده اعلام کند: "از زمانى که خبرنگاران غربى از نیروهاى عراقى در خرمشهر دیدن کرده و از روحیه خوب آن‏ها گزارش داده اند، بیش از سه یا چهار روز نمى‏گذرد که ناگهان همه شهر از دست عراقى‏ها بیرون کشیده شد."

در ساعت ده و پنجاه و پنج دقیقه بامداد چهارشنبه، چهارم خرداد،1361خبرگزاریهاى بین‏المللى، در گزارشهایى که با عنوان "بسیار مهم" از بغداد به سراسر جهان مخابره کردند، براى نخستین بار ضمن استناد به بیانیه نظامى صادره از سوى حکام بغداد، اعلام داشتند که عراق "تلویحاً" به شکست خود اعتراف کرده است. به نوشته وزیر خارجه وقت جمهورى اسلامى ایران، خبرگزارى رسمى عراق آى. ان. ا طى‏یک اطلاعیه کوتاه ضمن آن‏که از خرمشهر با عنوان "بندر خرمشهر" نام برد، اعلام کرد: "سخنگوى ارتش عراق اعلام کرده است بندر خرمشهر را ترک کرده و تا مرزهاى بین‏المللى عقب نشینى کرده اند. خبرنگار عراق افزود که عقب نشینى نیروهاى عراقى، از روز یکشنبه اول خرداد 1361آغاز شده بود."

همین اطلاعیه تلکس بین‏المللى خبرگزارى عراق، عصر روز چهارم خرداد 1361 به صورت دیگرى از سوى رادیو صوت الجماهیر بغداد به اطلاع افکار عمومى عراق رسانده شد: "یک سخنگوى ارتش عراق اعلام کرده است که نیروهاى پیروزمند قادسیه صدام پس از آن‏که تمامى حمله‏هاى قواى دشمن مجوس و نژادپرست فارس را در مناطق الخفاجیه (سوسنگرد) و الاحواز (اهواز) با اقتدار کامل دفع کردند...

صبح روز 24/5/1982، 3/3/1361 در یک جا به جایى تحسین برانگیز، عقب نشینى تاکتیکى (!) خود را از جبهه محمره (خرمشهر) با موفقیت کامل انجام داده‏اند."

این دعاوى درست در شرایطى از رادیوى دولتى بغداد پخش مى‏شد که خبرگزارى آمریکایى "یونایتدپرس" در ساعت بیست و چهار و بیست و دو دقیقه همان روز، در گزارش ارسالى خود از بیروت، سربازان عراقى را در حال فرار توصیف کرد و نوشت: "... سربازان در حال فرار عراق، سرگرم گریختن از خرمشهر و مناطق اشغالى هستند."

اهمیت، ارزش و دستاوردهاى استراتژیک این عملیات:

1- منطقه عملیات، منطقه‏اى بود که دشمن به خاطر آن تهاجم خود را به جمهورى اسلامى آغاز کرده بود و در واقع کلید فتح استراتژیک عراق در جنگ و مرکز ثقل و محور ادعاهاى رژیم عراق محسوب مى‏شد.

2- وسعت این عملیات در مقایسه با تمام عملیات‏هاى دفاع مقدس بزرگتر بوده و بیشترین مساحت سرزمین‏هاى اشغالى در این عملیات آزاد گردید.

3 -بیشترین تعداد اسراى جنگى دشمن در این منطقه به اسارت جمهورى اسلامى ایران درآمد.

4 -از نظر تاکتیکى یکى از عملیاتهاى بزرگ عبور از رودخانه توأم با غافلگیرى در آن انجام شد.

5-با انجام عملیات بیت‏المقدس دومین شهر عراق یعنى بصره در تیرس توپخانه‏هاى جمهورى اسلامى قرار گرفت و استراتژیک‏ترین منطقه عراق یعنى استان بصره در معرض مخاطره جدى قرار گرفت.

6- فاصله کم اولین مرحله از این عملیات با عملیات بزرگ قبل از آن یعنى فتح‏المبین نشان داد که جمهورى اسلامى به نرخ رشد بالایى در قدرت نظامى آفندى رسیده و این آهنگ بالا و دور تک سریع در چنین مقیاسى علامت سؤال بزرگى را در مقابل بقاى رژیم عراق قرار داد.

7- این عملیات یکى از نقاط اوج هماهنگى و وحدت و تلاش بین ارتش جمهورى اسلامى و سپاه پاسداران انقلاب اسلامى بود و در آن نیروهاى بسیج مردمى نقش محورى و کلیدى را ایفا نمودند.

در پایان جا دارد که از رشادتها و فداکاریها و خلاقیت‏هاى سپهبد شهید صیاد شیرازى که فرماندهى نیروهاى ارتش جمهورى اسلامى ایران را در این عملیاتها به عهده داشت تجلیل شود.

چرا جنگ پس از فتح خرمشهر ادامه یافت؟!

در مورد ادامه جنگ پس از فتح خرمشهر معمولاً یک سؤال مطرح است که چرا جنگ پس از فتح خرمشهر باز هم ادامه یافت؟ یک سنت تاریخى وجود دارد که همواره پس از خاتمه یک حادثه به دلیل روشن بودن نتایج و عواقب آن سؤالاتى مطرح مى‏شود که پاسخ به آن‏ها در زمان وقوع حادثه مشکل است، اما پس از خاتمه آن، سؤالات آسان به ذهن رسوخ مى‏کنند. در مورد ادامه جنگ پس از فتح خرمشهر نیز همین گونه است. در این زمینه باید اشاره کرد که:

پس از خاتمه عملیات بیت‏المقدس، جمهورى اسلامى ایران در برترى چشم‏گیرى از قدرت رزمى نسبت به عراق بود. آهنگ دور عملیاتها، فاصله زمانى کوتاه بین آن‏ها، مقیاس وسیع عملیاتها و موفقیت‏هاى‏حاصله از آن‏ها نشان دهنده دورنماى روشن و درخشانى بود که در آن پیش‏بینى مى‏شد ادامه جنگ به کسب پیروزى‏هاى بزرگترى خواهد انجامید. بنابراین منطق سیاسى و دانش نظامى حکم نمى‏کرد در شرایطى که امکان کسب امتیازات موثرتر و پیروزى‏هاى وسیع‏ترى در ادامه جنگ وجود دارد به حداقل امتیازات و نتایج به‏دست آمده اکتفا نموده، همانگونه که عاقلانه نبود در شرایطى که امکان حفظ امتیازات و ارزش‏هاى به‏دست آمده وجود داشت با اصرار در ادامه جنگ به از دست دادن آن‏ها راضى شد. تصمیم به ادامه جنگ پس از فتح خرمشهر در دومین سال جنگ و پذیرش قطعنامه 598 در سال پایان جنگ منطبق با منطق فوق مى‏باشد.

منبع: http://www.farsnews.com/newstext.php?nn=8703030081