پیش بینی وضعیت کشاورزی ایران در سال 1387
 ای‌کاش این پیش بینی‌ها محقق نشود

خداوند این کشور را از دشمن، از خشکسالی و از دروغ محفوظ دارد! \"قسمتی از کتیبه داریوش-دروازه ملل تخت جمشید\".


آفتاب-دکتر بهزاد قره یاضی*: بر اساس گزارشات منتشره، پس از کاهش صادرات برنج توسط کامبوج، مصر و هندوستان، ویتنام (دومین صادر کننده بزرگ برنج جهان) نیز صادرات برنج خود را به میزان 22 درصد کاهش داد.

دلیل کاهش صادرات برنج، افزایش قیمت ناگهانی این محصول در بازارهای جهانی طی سال گذشته بوده است که در دو ماه اخیر با افزایش 50 درصدی بهای این کالای استراتژیک به اوج خود رسیده است. در نتیجه، افزایش بیشتر صادرات در کشورهای تولید کننده موجب افزایش بهای محلی این کالا و بروز اختلال جدی در اقتصاد داخلی آنها شده است. کاهش و یا قطع صادرات راهکاری برای مدیریت این بحران داخلی است.

هندوستان نیز برای پیشگیری از صادرات بیشتر برنج و تحمل عواقب ناشی از افزایش قیمت داخلی این محصول حیاتی "حداقل قیمت صادرات برنج" خود را از 500 دلار در هر تن به 650 دلار افزایش داد که در نوع خود بی سابقه است. در اقدام دیگری صادرات هر نوع برنج غیر باسماتی (معطر و دانه دراز) از


” ایران از سال 1385 با واردات بی سابقه بیش از 2/1 میلیون تنی خود، همچنان رکورد واردات برنج در تاریخ کشور را شکسته‌است. ... “ 



این کشور به طور کل ممنوع شد. هندوستان سومین صادر کننده بزرگ برنج جهان است.

کمبود برنج و گندم در کشورهای جنوب آسیا موجب طویل تر شدن صفوف دریافت آرد گندم در پاکستان و تقاضای کمک بین‌المللی دولت افغانستان برای تامین قوت اولیه مردم این کشور شده است. در بنگلادش نیز بهای مواد غذایی اولیه به بیش از دو برابر رسیده است.

در چنین شرایطی که بر بازار تجارت تقریبا همه محصولات اساسی کشاورزی نظیر گندم و دانه های روغنی حکمفرماست، وضعیت کشورهای واردکننده اصلی محصولات غذایی بسیار شکننده خواهد بود. ایران از سال 1385 با واردات بی سابقه بیش از 2/1 میلیون تنی خود، همچنان رکورد واردات برنج در تاریخ کشور را شکسته‌است.

در سالی که پیش رو داریم، وضعیت کشاورزی و تولید محصولات استراتژیک در ایران روند نزولی خود را طی خواهد‌کرد و بهای این محصولات در بازار داخلی با افزایش بیشتری مواجه خواهد‌بود.

نکویی این سال از بهار آن پیداست. در نوروز امسال مردم بالاترین قیمت کالاهای مورد نیاز از گوشت مرغ تا گوشت قرمز، لبنیات تا حبوبات، گوجه فرنگی و خیار تا کاهو و سبزیجات و برنج تا روغن را تجربه کردند؛ و این در حالی‌است که در دو سالی که گذشت سهم بیشتری از بازار محصولات کشاورزی 70 میلیون نفری ایران در اختیار بیگانگان قرار گرفت.

سال های 1386 و 1385 پایین ترین رکورد سطح زیر کشت پنبه و چغندر قند در طی 60 سال گذشته نیز برجای گذاشته‌شد.

پیش بینی می‌شود در سال جاری که سال پایانی وزارت مهندس اسکندری نیز خواهد بود، نه تنها هیچ یک از وعده‌های خودکفایی (طی یک تا


” در دو سالی که گذشت سهم بیشتری از بازار محصولات کشاورزی 70 میلیون نفری ایران در اختیار بیگانگان قرار گرفت. ... “ 



سه سال) وی در محصولات اساسی کشاورزی نظیر گندم، جو، برنج، ذرت، روغن، دانه های روغنی و ... محقق نخواهد‌شد، بلکه ناخودکفایی در این محصولات باز هم افزایش یافته و با وجود ادامه افزایش واردات محصولات کشاورزی (که گاهی به عنوان یک روش استراتژیک برای کاهش قیمت ها از سوی وزارت بازرگانی دنبال می شود) هیچگونه کاهشی نیز در قیمت ها مشاهده نخواهد‌شد و بلکه روند گرانی محصولات کشاورزی شتاب بیشتری را به خود خواهد‌گرفت.

پیش بینی می شود در سالی که در پیش رو داریم محصولاتی وارد کشور شوند که تا سال 1384 در آن خودکفا بوده ایم. ایران در تولید حبوبات نه نها خود کفا بوده بلکه تا سال 1384 سالیانه تا 100 هزار تن صادرات این محصول را نیز تجربه کرده‌است.

اما سیاست های غلط اجرایی وزیر جهاد کشاورزی، عدم توجه به شایسته سالاری در حوزه پژوهش و به ویژه در حوزه فناوری های نو و عدم توجه به هشدارهای کارشناسان و ضعف وی در دفاع از بخش کشاورزی در هیئت وزیران و سایر مراجع ذیربط موجب شده‌است تا ایران از کشوری صادر کننده حبوبات به کشوری کاملا واردکننده تبدیل شود.

در سیب زمینی نیز وضعیت نگران کننده تری را شاهد هستیم. در حالی که طی دهه پیش از وزارت آقای مهندس اسکندری ایران سالیانه تا 224 هزارتن سیب زمینی صادر می‌کرد از سال 1385 سیل واردات سیب زمینی خوراکی از مناطق پاکستان و همراه با گردو غبار و خاک همراه سیب زمینی که می تواند منبع ‌آلودگی باشد آغاز شد و کشورمان را از این لحاظ نیز ناخودکفا کرد.

اما فاجعه عظیم‌تری در


” پیش بینی می شود در سالی که در پیش رو داریم محصولاتی وارد کشور شوند که تا سال 1384 در آن خودکفا بوده ایم. ... “ 



حوزه شکر اتفاق افتاد. داستان مکرر ناشنیده ای که می تواند به عنوان یک مثال کلاسیک از بی مهری نسبت به یک ملت بزرگ و قشر عظیمی از کشاورزان و صنعتگران از آن یاد کرد و کتاب ها در مورد آن نوشت. "چگونه می توان یک صنعت یکصد ساله تنومند را در کمتر از دو سال به مرز نابودی کشاند؟" می تواند عنوان کتابی را در این زمینه به خود اختصاص دهد.

در حالی که در سال 1383 تنها 190 هزار تن شکر وارد کشور شده بود و تولید داخلی تقریبا کفاف مصرف را می داد و شاهد گرانی قیمت این کالا هم نبودیم، از زمان تصدی وزارت توسط آقای مهندس اسکندری و در مدت دو سال بیش از 4 میلیون تن شکر وارد کشور شد که برابر با بیش از نیاز بیست سال کشور خواهد‌بود. مقدار صادرات شکر وارد شده برخلاف گزارش غلطی که به محضر رئیس محترم جمهور ارائه شده‌است در حد قابل ذکر نبوده است (به زحمت به یک درصد ورادات می رسد).

پیش بینی می شود در سال 1387 ادعاهای دروغین نیل به خودکفایی در جو، نیل به خود کفایی در ذرت و برنج و امثال آن تکرار شود.

پیش بینی می شود چنانچه پیش از این نیز رهنمودهای مقام معظم رهبری در مورد ضرورت نیل به خود کفایی از جمله سیاست های کلی مصرح در قانون برنامه چهارم ابلاغی معظم له مورد بی عنایتی قرار گرفته است، "نوآوری و شکوفایی" نیز در این سال در بخش کشاورزی همچنان مغفول باقی بماند و به استفاده از آن به عنوان زینت سخنرانیها، بخشنامه‌‌‌‌ها، مصاحبه‌ها و نوشتارها بسنده شود.

بند 38 سیلست های کلی برنامه چهارم


” \"چگونه می توان یک صنعت یکصد ساله تنومند را در کمتر از دو سال به مرز نابودی کشاند؟\" می تواند عنوان کتابی را در زمینه صنعت شکر به خود اختصاص دهد. ... “ 



بر "تامین امنیت غذایی کشور با تکیه بر تولید از منابع داخلی و تاکید بر خودکفایی در تولید محصولات اساسی کشاورزی" تاکید می کند.

پیش بینی می شود در سال جاری استفاده از فناوری‌های نو در بخش کشاورزی و به ویژه مهندسی ژنتیک و تولید محصولات تراریخته داخلی همچنان در محاق باقی بمانند و تلاش ها برای قانونمند کردن ممنوعیت استفاده از این "نوآوری ها" تشدید شود. اما در مقابل پیش بینی می شود واردات دانه های روغنی تراریخته و روغن های آنها همچنان ادامه و بلکه افزایش یابد.

پیش بینی می‌شود مخالفت‌های وزارت جهاد کشاورزی و سازمان حفاظت محیط زیست با توسعه کشت این محصول و ممانعت از "شکوفایی" این دستاورد قریب به دو دهه فعالیت علمی که نام ایران را در صدر تولید کنندگان برنج تراریخته جهان و صدر کشورهای اسلامی تولید کننده هر محصول تراریخته‌ای قرار داده‌است ادامه یابد و سطح زیر کشت برنج تراریخته در کشور به همین دلیل به سمت صفر میل کند و چنانچه سرویس بین المللی دستیابی و استفاده از بیوتکنولوژی کشاورزی گزارش داده‌است، نام ایران اسلامی از جرگه کشورهای تولید کننده محصولات تراریخته محذوف باقی بماند.

پیش بینی می شود قفل و زنجیری که در سال 1384 و تنها چند ماه پس از بر سر کار آمدن مهندس اسکندری و انتصاب رئیس جدید پژوهشکده بیوتکنولوژی کشاورزی بر روی این فناوری نوآورانه زده شد همجنان بسته بماند و این "نوآوری" منحصر‌به‌فرد جهانی همچنان در انباری متروک در رشت و تحت زنجیر بماند!

پیش بینی می شود میانگین بارندگی کشور از سه سال گذشته کمتر و توزیع آن در سال جاری نامناسب باشد. این امر موجب خواهد شد تا ناکارآمدی مدیریت بخش کشاورزی (که در سایه نزولات بی سابقه آسمانی


” پیش بینی می شود میانگین بارندگی کشور از سه سال گذشته کمتر و توزیع آن در سال جاری نامناسب باشد.... “ 



و نتایج کارهای پیشینیان پوشیده می ماند) امسال بیش از پیش رخ نمایی کند و عیان شود.

پیش بینی‌های نگارنده برای حوزه‌های دام و طیور، واکسن و سرم (که در موسسه رازی وابسته به وزارت جهاد کشاورزی تولید می شود)، توسعه دانایی محوری در بخش و توجه به شایسته سالاری، توجه به پژوهش، توجه به "نوآوری" به ویژه فناوری‌های نو، واردات و صادرات محصولات کشاورزی، سطح زیر کشت پنبه و چغندر قند، شاخص های عمومی برخورداریهای کشاورزان از رفاه عمومی و بسیاری از موارد دیگر چندان امیدوار کننده نیست. به همین دلیل است که نگارنده آرزو دارد که :

1. پیش بینی های وی محقق نشوند!
2. "نوآوری و شکوفایی" در بخش کشاورزی تحقق یابد و مدیریتی تحول خواه و نوگرا هدایت بخش را در دست گیرد؛
3. وعده های مهندس اسکندری در مورد خود کفایی محصولات کشاورزی ولو با تاخیر یک تا دو ساله محقق شوند.
4. اگر وعده های خود کفایی وزیر محقق نشد، لا اقل وعده "استعفا در صورت عدم تحقق وعده ها" محقق شود.
5. حوزه پژوهش، آموزش و ترویج در بخش کشاورزی تقویت شود و از افراد شایسته با درجات علمی و تخصصی مرتبط و رکورد علمی افتخارآمیز به ویژه در حوزه فناوری‌های نو استفاده شود.
6. نزولات آسمانی بیش از پیش و در زمان و مکان مورد نیاز نازل شوند.
7. تراز تجارت گندم که در دوره وزارت آقای مهندس اسکندری کفه واردات آن سنگینی می کرده است در مجموع مثبت شود و کشور مجبور نباشد نفت بفروشد و گندم (یا برنج، روغن، شکر، ذرت، حبوبات، گوشت، سیب زمینی، گوجه فرنگی، موز، آناناس، انگور، سیب، گلابی، نارنگی و...) واردکند!
8. مجلس هشتم بیش از مجلس هفتم بر عملکرد وزیر جهاد کشاورزی و توسعه بخش کشاورزی و رفاه کشاورزان نظارت کند.
9. خداوند این کشور را از شر دشمن، از خشکسالی و به ویژه از شر دروغ محفوظ دارد!

*متخصص بیوتکنولوژی کشاورزی و ایمنی زیستی منبع (
+)