یادداشت روز-روزنامه هم میهن

رامين رادنيا: سرانجام بنزين به دليل آنچه ناتواني پالايشگاه‌هاي داخلي در تصفيه به ميزان مصرف داخلي، مشكلات ارزي در تامين و خريد بنزين خارجي، پايين بودن قيمت نهايي عرضه نسبت به هزينه توليد و بالا بودن شاخص سرانه مصرف اعلام مي‌شود، سهميه‌بندي شد و از امروز اقتصاد كشور تب و تاب پيامدهاي اين رخداد مهم و تاثيرگذار بر ابعاد مختلف زندگي مردم را تجربه خواهد كرد و درمقابل مفسران و تحليلگران به انتظار اثبات يا رد آنچه از قبل پيش‌بيني كرده يا هشدار داده‌اند،خواهند نشست.

گرچه اخبار مربوط به عزم دولت در سهميه‌بندي بنزين از مدت‌ها افكار عمومي جامعه را درنورديده بود و همگان از آمادگي نسبي براي رويارويي با شرايط جديد و البته سخت برخوردار بودند اما باز هم نمي‌توان از غلبه غافلگيري در فضاي جامعه چشم پوشيد، چه آنكه بسياري در هفته‌هاي اخير با وجود آشكار شدن زمينه‌هاي اعمال سهميه‌بندي، كماكان باور نداشتند كه چنين امري تحقق خواهد يافت.

 محور عمده دلايل آنان براي دفاع از موضع خويش به نقش حساس بنزين در تامين معيشت يا همان سفره خانواده ايراني بازمي‌گشت. بنزين به مثابه يارانه غيرمستقيم، تعادل نسبي را در اقتصاد خانواده برقرار مي‌ساخت و اكنون تاثير سهميه‌بندي در برهم خوردن اين بالانس را نمي‌توان منكر شد، به‌خصوص آنكه اين سهميه‌بندي در گام نخست از نقاط ابهام‌ بسياري برخوردار است.

 نكاتي چون: الف) مصرف خودروهاي شخصي به ميزان برخورداري آنان از حجم موتور و تعداد سيلندر متفاوت است و در اين سهميه‌بندي به تفاوت ميان خودروهاي دو، سه، چهار، شش و هشت سيلندر و حجم‌هاي متفاوت سيلندرها توجه نشده است كه خود نوعي بي‌عدالتي محسوب خواهد شد.

ب) ميان سهميه‌ موتورسيكلت و قيمت آن و رابطه اين سهميه با سهيمه خودروها تعادلي برقرار نيست. بنابراين با خريد چند موتورسيكلت ارزان‌قيمت و مستهلك مي‌توان از سهميه‌اي برابر يك خودرو برخوردار شد. آيا اين وضعيت به بروز شوك در بازار موتورسيكلت و اخلال در اهداف موردنظر منجر نخواهد شد؟

ج) درحال حاضر به علت بالا بودن شاخص بيكاري از يك سو و معضلات و كاستي‌هاي شبكه حمل‌ونقل شهري ازسوي ديگر، بسياري از جوانان با موتورسيكلت خود در بخش حمل‌ونقل كالا و خدمات نيز جابجايي شهروندان مشغول به كار هستند و براي اين دسته از جوانان كه در پيك‌هاي حمل‌ونقل كالا يا در معابر به مسافركشي با اين وسيله نقليه مشغول هستند فكري نشده است. سرنوشت شاغلان در اين پيك‌ها و موتورسيكلت‌هاي مسافربر چه خواهد شد؟

د) كمبودهاي شبكه حمل ونقل شهري هميشه تائيد و اعلام شده است؟ سهميه‌بندي بنزين بدون برطرف شدن كاستي‌هاي اين شبكه و در شرايط پائين بودن سرانه اين شاخص چه پيامدهايي دارد؟ آيا شبكه حمل‌ونقل موجود پاسخگوي سرريز تقاضاي ناشي از كاهش حجم حمل‌ونقل خودروهاي شخصي خواهد بود؟

ه) سرنوشت مسافربرهاي شخصي كه از نقش ترميمي در اقتصاد بيمار شهري برخوردار بودند چه خواهد شد؟ بخشي از آنان در زمره بيكاران پنهان جامعه به شمار مي‌آمدند و بخش ديگر كارگران و كارمنداني بودند كه از اين راه ضمن ايفاي نقش به عنوان مكمل حمل ونقل عمومي، ترميم‌كننده كمبود درآمد خانواده‌هاي طبقه متوسط و پايين به ويژه در شهرها و مناطق محروم بودند.

و) بر سر رونق توليد كارخانه‌هاي خودروساز چه خواهد آمد؟ كارخانه‌هايي كه تيراژ توليد را به بالاي يك ميليون دستگاه توليد خودرو سواري رسانده‌اند و منافع اقتصادي هزاران نفر به طور مستقيم و غيرمستقيم در گرو حفظ شرايط موجود قرار دارد.

ح) عرضه بنزين با قيمت آزاد چه سرنوشتي پيدا خواهد كرد؟ آيا توليد پالايشگاه‌ها براساس حجم مصرف سهميه‌بندي تعيين خواهد شد و مازاد توليد با چه قيمتي و چگونه عرضه مي‌شود؟