تهران - خبرگزاری کشاورزی ایران
سرویس صنایع و توسعه روستایی

وزارت جهاد کشاورزی طی گزارشی از رشد چشمگیر زیر بخشهای مختلف کشاورزی طی 30 ساله گذشته خبر داد.
   

به گزارش ایانا، وزارت جهاد کشاورزی بر اساس آمارهای موجود، نشان داده است که در گستره توسعه ملی حرکتی  رو به رشد ایجاد کرده و در واقع با تهیه و تنظیم برنامه‌های بلندمدت، میان مدت، کوتاه مدت و همچنین اعمال سیاستهای توسعه، امکان هدایت کشور را به سوی کشاورزی پایدار به عنوان یکی از بخشهای مهم اقتصادی کشور فراهم کرده است.

جمهوری اسلامی ایران در سالهای اولیه علاوه بر تحمل شرایط ایجاد شده ناشی از دوران جنگ تحمیلی، کشاورزی از خسارت ناشی از بلاهای طبیعی نیز مصون نماند.

چنان که در سال زراعی 75-74 و حتی 76-75 بدترین خشکسالی‌ها در کشور اتفاق افتاد که طی 50 سال اخیر بی‌سابقه بوده است.

افزایش محصولات کشاورزی از مهمترین عوامل تأمین و بهبود امنیت غذایی است و خوشبختانه با اقدامات انجام شده بیش از 85 درصد نیاز مواد غذایی از تولید داخلی بخش تأمین می‌شود


پس از پیروزی انقلاب با هدفهای اصولی مانند بالابردن سطح تولید محصولات کشاورزی، افزایش سهم تولید داخلی در کل مصرف مواد غذایی، نیل به خودکفایی نسبی در مورد محصولات اساسی کشاورزی، تقویت و توسعه زیربناهای تولیدی و استفاده بهینه از منابع و ذخایر، بهره‌برداری اصولی از منابع طبیعی تجدیدشونده و افزایش درآمد سرانه شاغلان بخش کشاورزی گامهای مؤثری در راه رشد و توسعه این بخش برداشته شده است و امروزه آثار این گونه اقدامات در رشد و توسعه بخش کشاورزی مشهود است.

امروزه بیش از یک چهارم تولید ناخالص داخلی یک چهارم اشتغال، بیش از چهار پنجم نیازهای غذایی، یک سوم صادرات غیرنفتی و در حدود 90 درصد از نیاز صنایع به محصولات کشاورزی توسط این بخش تأمین می‌شود و این بخش به رغم چندین دهه سیاست صنعتی و تقویت سایر بخشهای اقتصادی، همچنان با قدرت به حیات خود ادامه داده است.

بنا بر این گزارش، در برنامه اول توسعه هدفهای این بخش به نحو موفقیت‌آمیزی تأمین شد، به طوری که در سالهای 72-1368 متوسط رشد سالانه عملکرد بخش 5.95 درصد در مقابل 6.01 درصد رشد پیش‌بینی شده در برنامه بوده است و سهم بخش کشاورزی از تولید ناخالص داخلی به طور متوسط در برنامه اول و در سال‌های 74-1373 در حدود 26 درصد بود.

تولید سرانه بخش کشاورزی (نسبت ارزش افزوده بخش به کل جمعیت کشور) از حدود 47.1 هزار ریال در سال 1356 به 50.4 هزار ریال در نخستین سال برنامه اول و 58.2 هزار ریال در پایان این برنامه (به قیمتهای ثابت 61) افزایش پیدا کرد.

در برنامه دوم توسعه یعنی در سال‌های 78-1374 بررسی عملکرد شاخصهای مهم اقتصادی نشان می‌دهد که تولید ناخالص داخلی کشور از رقم 13 هزار و 280 میلیارد ریال به رقم 15 هزار و 445 میلیارد ریال افزایش یافته به عبارتی متوسط رشد سالانه تولید ناخالص داخلی در این مقطع 3.8 درصد بوده است.

ارزش افزوده بخش کشاورزی با رشد مداوم از رقم 3605.5 میلیارد ریال درسال 1373 به رقم 4333.6 میلیارد ریال در سال 1377 افزایش یافته است.

متوسط رشد سالانه تولید ناخالص بخش کشاورزی باتوجه به ارقام یاد شده 4.7 درصد است و سهم بخش کشاورزی در تولید ناخالص داخلی در حدود 27 درصد است.

تولید سرانه بخش کشاورزی نسبت به کل جمعیت کشور از رقم 62 هزار ریال به 70 هزار ریال (در سال 1377) با متوسط رشد سالانه سه درصد افزایش یافته است.

با توجه به بررسی دیگر شاخصها می‌توان گفت که در برنامه اول و دوم علاوه بر این که بازدهی نیروی کار در بخش کشاورزی رو به رشد بوده با افزایش تولید سرانه نقش تولید بخش کشاورزی در تأمین نیازهای غذایی و مواد خام صنایع وابسته نیز گسترش یافته است.

در برنامه سوم توسعه (1383-1379) تولید ناخالص داخلی به قیمتهای ثابت 1376، در سال 1379 بالغ بر 320 هزار و 69 میلیارد ریال بوده و در سال 1383 به حدود 397 هزار و 304 میلیارد ریال افزایش یافته است و میانگین رشد سالانه تولید ناخالص داخلی در برنامه سوم در حدود 5.4 درصد بوده است.

بخش کشاورزی در طول برنامه سوم از رشدی معادل 2.2 درصد و سهمی معادل 7/13 درصد از تولید ناخالص داخلی برخوردار بوده بدین ترتیب 0.3 درصد از 4.8 درصد رشد اقتصادی سال 1383 به وسیله این بخش تأمین شده است.

متوسط رشد سالانه این بخش در برنامه 4.3 درصد بوده که باتوجه به میانگین سهم آن در تولید ناخالص داخلی و رشد ارزش افزوده آن در برنامه در حدود 0.6 درصد از 5.4 درصد متوسط رشد سالانه اقتصاد را در اختیار داشته است.

میانگین رشد سالانه تولید ناخالص داخلی در برنامه سوم (83-1379) در حدود 5.5 درصد بوده است.

در سال اول برنامه چهارم توسعه (1384) تولید ناخالص داخلی به قیمت‌های ثابت 1376 در سال 1384 به حدود 419705 میلیارد ریال رسید. در این سال رشد اقتصادی از 4.8 درصد در سال 1383 به 5.4 درصد افزایش یافت.

رشد اقتصادی 5.4 درصدی و رشد اقتصادی بدون نفت شش درصدی در سال 1384 که در این رشد بخش کشاورزی، ساختمان و خدمات در مقایسه با سال قبل سهم به سزایی داشتند.

در سال مذکور ارزش افزوده ایجاد شده در گروههای صنایع و معادن کشاورزی و خدمات به ترتیب 6.7، 7.1 و 5.6 درصد و گروه نفت با 0.6 درصد رشد همراه بود.

بر اساس آمار منتشر شده بانک مرکزی، ارزش افزوده بخش کشاورزی در سال 1384 به 58 هزار و 381 میلیارد ریال به قیمتهای ثابت 1376 رسید که نسبت به سال قبل رشد 7.1 درصد را نشان می‌دهد و سهم این بخش از تولید ناخالص داخلی برابر 13.9 درصد بوده است.

همچنین سهم بخش کشاورزی در تأمین رشد اقتصاد کشور 0.75 واحد درصد از 5.4 درصد رشد اقتصادی 1384 است.


رشد 5/4 برابری تولیدات زراعی طی 30 سال گذشته

خودکفایی در تولید محصولات اساسی زراعی همواره یکی از جهت‌گیریهای اصلی توسعه بخش کشاورزی در جهت ارتقای امنیت غذایی است. تولید محصولات زراعی در سالهای اخیر با وجود کاهش سطح زیرکشت بعضی از محصولات دارای عملکردی با سیر افزیشی بوده است و به دلیل بروز خشکسالیهای متمادی طی چند سال اخیر تولیدات زراعی دستخوش تغییرات زیادی شده است.

البته وزارت جهاد کشاورزی در زمینه افزایش تولید و راندمان محصولات اساسی کشاورزی طرحهای مختلفی به طور مستمر و گسترده اجرا کرد، از جمله طرح محوری گندم، برنج و همچنین طرح خودکفایی گندم در سالهای اخیر از طرحهای اساسی و قابل توجه در حوزه زراعت است که موفقیتهای چشمگیری نیز به دنبال داشته است.

با توجه به آمار شاهد سیر صعودی تولیدات زراعی و درصد رشد آن طی 30 سال گذشته بوده‌ایم و در نهایت ملاحظه می‌شود که کل تولیدات زراعی از رقم 19 هزار و 500 هزار تن در سال 1356 به 73 هزار و 221 هزار تن در سال 1386 رسیده و درصد رشد برابر 4.5 را مشاهده می‌کنیم.

 البته این رشد درباره محصولات استراتژیک و اساسی مانند گندم، جو، شلتوک نیز صادق است و طی 30 سال گذشته شاهد افزایش تولید نزدیک به 54 میلیون تن محصولات زراعی هستیم.

بر اساس اعلام وزارت جهاد کشاورزی تولید گندم در سال 1356 رقم چهار میلیون و 27 هزار تن، در سال 66 در حدود هفت میلیون و 600 هزار تن، سال 76 رقم 10 میلیون و 45 هزار تن و سال 86 رقم 15 میلیون و 886 هزار تن با میانگین 4.68 درصد رشد بوده است.

تولید جو در سال 1356 رقم یک میلیون و 178 هزار تن، سال 66 در حدود دو میلیون و 731 هزار تن، سال 76 رقم دو میلیون و 498 هزار تن و سال 86 رقم سه میلیون و 104 هزار تن با میانگین 3.48 درصد رشد بوده است.

تولید شلتوک در سال 1356 رقم 754 هزار تن، سال 66 در حدود یک میلیون و 803 هزار تن، سال 76 رقم دو میلیون و 350 هزار تن و سال 86 رقم 2 میلیون و 295 هزار تن با میانگین  78/3 درصد رشد بوده است.

تولید دانه‌های روغنی در سال 1356 رقم 26 هزار تن، سال 66 حدود 226 هزار تن، سال 76 رقم 267 هزار تن و سال 86 رقم 611 هزار تن با میانگین  11 درصد رشد بوده است.

تولید چغندر قند در سال 1356 رقم سه میلیون و 968 هزار تن، سال 66 در حدود چهار میلیون و 456 هزار تن، سال 76 رقم چهار میلیون و 754 هزار تن و سال 86 رقم پنج میلیون و 216 هزار تن با میانگین 92 صدم درصد رشد بوده است.

تولید نیشکر در سال 1356 رقم 686 هزار تن، سال 66 در حدود یک میلیون و 574 هزار تن، سال 76 رقم دو میلیون و 59 هزار تن و سال 86 رقم پنج میلیون و 312 هزار تن با میانگین هفت درصد رشد بوده است.

تولید سیب‌زمینی در سال 1356 رقم 987 هزار تن، سال 66 در حدود دو میلیون و 348 هزار تن، سال 76 رقم سه میلیون و 284 هزار تن و سال 86 رقم سه میلیون و 955 هزار تن با میانگین رشد 4.74 درصد بوده است.

تولید حبوبات در سال 1356 رقم 134 هزار تن، سال 66 حدود 340 هزار تن، سال 76 رقم 545 هزار تن و سال 86 رقم 710 هزار تن با میانگین رشد 5.72 درصد بوده است.

تولید نباتات علوفه‌ای در سال 1356 رقم دو میلیون و 285 هزار تن، سال 66 حدود 6 میلیون و 418 هزار تن، سال 76 رقم 10 میلیون و 352 هزار تن و سال 86 رقم 15 میلیون و 228 هزار تن با میانگین  رشد 53/6 درصد بوده است.

جمع تولید محصولات زراعی در سال 1356 رقم 19میلیون و 500 هزار تن، سال 66 حدود 29 میلیون و 298 هزار تن، سال 76 رقم 47 میلیون و 263 هزار تن و سال 86 رقم 73 میلیون و 221 هزار تن با میانگین  رشد 5/4 درصد بوده است.
 

تولید 11 میلیون و 250 هزار تن محصولات باغی در سالی که گذشت

کشورمان با داشتن تنوع اقلیمی قابل ملاحظه بستر تولید طیف وسیعی از محصولات باغی گرمسیری، نیمه گرمسیری و سردسیری به شمار می‌رود. امکانات و توان بالقوه جهت توسعه کمی و کیفی محصولات باغی به همراه بسترسازی‌ مناسبی که در این راستا پیش‌بینی شده است، ایران را در آینده نه چندان دور به عنوان یکی از مهمترین صادر کنندگان محصولات باغی و فرآورده‌های آن در خاورمیانه تبدیل خواهد کرد.

براساس ارقام موجود با وجود بروز خشکسالی در بیشتر مناطق کشور، سطح زیر کشت باغ‌ها همواره سیر صعودی نشان داده و تولید و عمکلرد در واحد نیز افزایش داشته است.

این در حالی است که اجرای طرح‌های مختلف در جهت توسعه و اصلاح باغ‌های موجود گامی در زمینه توسعه کشاورزی برداشته است به طوری که با به زیر کشت در آوردن سطح وسیعی از اراضی مستعد کشور برای تولید زیتون و انجام اقدامات به‌زراعی و به‌نژادی این محصول سطح زیر کشت از 4 هزار و 800 هکتار در سال 1356 به حدود 130 هزار هکتار در سال 1386 رسیده است.

از دیگر فعالیت‌های چشمگیر در حوزه باغبانی می‌توان به افزایش سطح زیر کشت پسته و اصلاح و بهبود وضعیت باغ‌های درجه 2 و 3 این محصول به منظور ساماندهی باغ‌های موجود و افزایش صادرات آن کرد.

کل تولید محصولات باغی در سال 1356 رقم 557 هزار تن، سال 66 حدود 6 میلیون 800 هزار تن، سال 76، 11 میلیون و 250 هزار تن و سال 86 حدود 16 میلیون و 532 هزار تن با  رشد میانگین سالانه 2 درصد بوده است.

تولید سیب در سال 56 حدود 705 هزار تن، سال 66، یک میلیون و 238 هزار 119 تن، سال 76 یک میلیون و 998 هزار و 107 تن و سال 86 دو میلیون و 864 هزار و 402 تن با میانگین  رشد سالیانه 8/4 درصد بوده است.

تولید مرکبات در سال 56 حدود 538 هزار تن، سال 66 یک میلیون و 653 هزار و 371 تن، سال 76 به 3 میلیون 484 هزار 172 تن و در سال 86 به چهار میلیون و 659 هزار و 534 تن با  رشد 5/7 درصد بوده است.

تولید خرما در سال 56 حدود 300 هزار تن، سال 66، 524 هزار و 18 تن، سال 76 به 876 هزار 531 تن و در سال 86 به یک میلیون و 129 هزار و 402 تن با  رشد 5/4 درصد بوده است.

تولید پسته در سال 56، 27 هزار تن، سال 66، 113 هزار و 684 تن، سال 76، 111 هزار و 916تن و سال 86 315 هزار و 452 با  رشد 5/8 درصد بوده است.

تولید گردو در سال 56، 3 هزار و 250 تن، سال 66، 32 هزار و 957 تن، سال 76، 124 هزار و 870 تن و سال 86، 291 هزار و 205 تن با  رشد 16 درصد افزایش یافته است.

تولید زیتون در سال 56، 11 هزار تن، سال 66، 4 هزار و 23 تن، 76 رقم 25 هزار و 820 تن و سال 86، 92 هزار و 963 تن با میانگین 4/7 درصد افزایش یافته است.

 محصولات دامی سالانه چهار درصد افزایش تولید داشته است

همچنین در بخش دام و طیور این گزارش می افزاید:وزارت جهاد کشاورزی در زمینه تولیدات دام و طیور با بهره‌گیری از ظرفیت‌های موجود در بخش زراعت و مرتع برای رسیدن به خودکفایی کشور گام بر می‌دارد این زیر بخش با دارا بودن طیف وسیعی از تولیدات که در ردیف اصلی ترین فرآورده‌های غذایی مورد نیاز می‌باشد از اهمیت و جایگاه ویژه‌ای برخوردار است و محصولات دامی با تلاش پیوسته دامداری‌های صنعتی عشایری و روستایی تولید می‌شود.

بخش اعظم تولید مرغ و تخم مرغ را نیز مرغداری‌های صنعتی تامین می‌کند. برپایه سیاستگذاری‌های انجام شده کشور، برای رسیدن به خودکفایی در این بخش از یک سو با افزایش کشت محصولات مختلف مورد استفاده در خوراک دام و طیور و از سوی دیگر با جذب سرمایه برای احداث دامداری و مرغداری‌های صنعتی، زمینه‌های رشد تولیدات دامی مهیا شده است به شکلی که در بخش طیور گوشتی و تخم‌گذار تمامی نهاده‌های مورد نیاز و بخش‌های هرم تولید در داخل کشور به وجود آمده و در بخش دام نیز به افزایش قابل توجهی در تولید گوشت قرمز دست یافته‌ایم.

تولید گوشت قرمز در حالی که سال 56، 397 هزار تن بود در سال 66 به 515 هزار تن ، 76، 720هزار تن و سال 86 به 866 هزار تن با  رشد سه درصد افزایش یافته است.

تولید شیر سال 56 دو میلیون و 620 هزار تن، سال 66، 3 میلیون 350 هزار تن، سال 76 چهار میلیون 895 هزار تن و سال گذشته 8 میلیون و 312 هزار تن با  رشد متوسط چهار درصد افزایش یافته است.

تولید تخم‌مرغ سال 56، 160 هزار تن، 66، 250 هزار تن، سال 76، 470 هزار تن و سال 86، 695 هزار تن با  رشد پنج درصد افزایش یافته است.

تولید گوشت مرغ از 160 هزار تن در سال 56 به 333 هزار تن در سال 66، 712 هزار تن در سال 76 و یک میلیون و 468 هزار تن در سال 86 رسیده که سالانه 8 درصد افزایش یافته است.

تولید عسل از 5 هزار تن سال 56 به 12 هزار تن در سال 66، 24 هزار تن در سال 76 و به 47 هزار تن در سال 86 با میانگین رشد هشت درصد افزایش یافته است.

جمع کل تولید محصولات دامی از سه میلیون و 342 هزار تن در سال 56 به چهار میلیون و 460 هزار تن در سال 66، به شش میلیون و 821 هزار تن در سال 76 و سپس به 11 میلیون و 388 هزار تن در سال 86 رسیده و سالانه چهار درصد افزایش تولید داشته است.


تولیدات  شیلات به 563  هزار تن در سال گذشته رسید

همچنین یکی از مهمترین زمینه‌های فعالیت وزارت جهاد کشاورزی، برای تامین نیازهای اساسی تغذیه مردم، پرورش و صید آبزیان است.

با توجه به تنوع ژنتیکی آبزیان، شرایط خوب اقلیمی و وجود زمینه‌های وسیع دریایی کشور، حجم تولیدات این زیر بخش در سالهای 1360 الی 1386 از رشد قابل توجهی برخوردار است.

با توجه به سرمایه‌گذاریهای انجام شده در زمینه افزایش راندمان تولید در واحد سطح، افزایش درآمد تولیدکنندگان، جذب سرمایه و ایجاد اشتغال در زیر بخش شیلات فعالیتهای متناسبی صورت گرفته است.

به طوری که علاوه بر تامین نیاز داخلی، در زمینه صادرات فرآورده‌های شیلات از جمله خاویار، خرچنگ، میگو، ماهیهای زینتی زنده و ماهیهای پهن نیز گامهای مهمی برداشته شده است.

براساس ارقام موجود میزان تولید آبزیان از 50 هزار تن در سال 1356 به رقم 563 هزار تن در سال 1386 رسیده است که این رشد نه تنها از راه افزایش ظرفیت ناوگان صیادی بلکه با افزایش میزان تولید آبزیان پرورشی به دست آمده است.

تولید شیلات در سال 56 حدود 50 هزار تن بوده که این رقم در سال 66 به 238 هزار تن، در سال 76 به 400 هزار تن و سال 86 به 563 هزار تن افزایش یافته است.

بنابراین گزارش، در حالی که مجموع تولیدات زراعی در سال 69 به 37 میلیون و 232 هزار تن رسیده بود این رقم در سال 79 به 46 میلیون و 489 هزار تن رسید و در سال گذشته به 73 میلیون و 221 هزار و 89 تن افزایش یافته است.

تولیدات باغی از هفت میلیون و 816 هزار تن در سال 69 به 12 میلیون و 865 هزار تن و به رقم 16 میلیون و 532 هزار و 200 تن در سال 86 افزایش داشته است.

بنابراین گزارش، تولیدات دامی از رقم پنج میلیون و 179 هزار تن در سال 69 به رقم 7 میلیون و 711 هزار تن در سال 79 و به رقم 11 میلیون و 388 هزار تن در سال گذشته افزایش نشان می‌دهد.

تولید محصولات شیلات از 327 هزار تن در سال 69 به رقم 424 هزار تن در سال 79 و رقم 562 هزار و 422 تن در سال 86 افزایش یافته است./

 کد خبر: 11A-8711-2302 منبع (+)